16 kwietnia 2026 roku zapisze się w naszej szkolnej kronice jako dzień wyjątkowy – pełen radości i zakorzenienia w kulturze regionu. Tego dnia w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu odbyło się uroczyste podsumowanie tegorocznego Konkursu Czytelniczo-Plastycznego „GÓRALSKIE CYTANIE” Gwarowych Tekstów Literatury Regionalnej Podhala, Orawy, Spisza, Ziemi Zagórzańskiej i Pienin. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele wszystkich tych regionów, tworząc barwną i niezwykle żywą mozaikę góralskiej tradycji.
Już od pierwszych chwil uroczystości uwagę przyciągała sala wypełniona kolorami regionalnych strojów, w których przybyli laureaci konkursu. Atmosfera była wyjątkowa – pełna radości, ale i skupienia, bo oto nadszedł moment podsumowania dwuetapowych zmagań, w których uczniowie musieli zmierzyć się nie tylko z tekstem literackim, ale również z jego artystyczną interpretacją. Podczas gali wręczono nagrody i wyróżnienia za tegoroczne osiągnięcia, a uczestnicy mieli okazję usłyszeć fragmenty czytanek wybrzmiewających w pięciu gwarach.
Konkurs „Góralskie Cytanie” jest przedsięwzięciem o wyjątkowej randze – zwieńczeniem pracy uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z całej Małopolski. Stał się on przestrzenią spotkania słowa i obrazu, tradycji i młodzieńczej wrażliwości, a przede wszystkim wyrazem żywej więzi z małą ojczyzną.
Nie sposób nie docenić ogromu pracy organizacyjnej, który stoi za tym wydarzeniem. W tym roku szczególna odpowiedzialność za przygotowanie etapu wojewódzkiego spoczęła na Zespole Szkoły i Przedszkola w Łostówce, który podjął się tego wymagającego zadania. Wsparcia udzielili także współorganizatorzy – Kuratorium Oświaty w Krakowie oraz Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ. Rangę konkursu dodatkowo podniosły honorowe patronaty Burmistrza Miasta Mszana Dolna, Wójta Gminy Mszana Dolna, Wójta Gminy Niedźwiedź oraz Prezesa Związku Podhalan w Polsce.
„Góralskie Cytanie” to przede wszystkim spotkanie z żywym dziedzictwem językowym regionu – z mową, która niesie pamięć pokoleń i ich sposób przeżywania codzienności.
To także przestrzeń budowania więzi międzypokoleniowych, wzmacniania szacunku do kultury ludowej oraz przełamywania uproszczonych stereotypów, które zbyt często zniekształcają jej prawdziwy obraz.
Jednym z poruszających momentów uroczystości było wystąpienie pani profesor Anny Mlekodaj – inicjatorki całego przedsięwzięcia. Jej refleksje nadały wydarzeniu szczególną głębię. Zamiast mówić o gwarze jak o czymś odległym, przypomniała, że jest ona żywa – obecna w codzienności, bliska jak ktoś z domowników, o którego trzeba dbać i którego nie wolno wypychać z przestrzeni współczesnego życia.
…„Kto mieszka z gwarą rozumie, dlaczego kiedy spadnie kromka chleba, to się ją podnosi z szacunkiem i całuje. Kto mieszka z gwarą, ten rozumie, dlaczego trzeba pozdrowić ludzi pracujących, których się mija. Kto mieszka z gwarą rozumie, dlaczego starych trzeba darzyć szacunkiem. Kto mieszka z gwarą rozumie świat, w którym żyje.”…
Te proste, a jednocześnie niezwykle słowa przypominają, że gwara nie jest jedynie środkiem porozumiewania się – jest sposobem patrzenia na świat, jego „czwartym wymiarem”, który ożywia przeszłość i nadaje codzienności pełniejszy sens.
Szczególnym potwierdzeniem, że idea konkursu przynosi realne efekty, był moment uroczystego wręczenia nagród laureatom i wyróżnionym reprezentującym Ziemię Zagórzańską. Tę część uroczystości prowadzili dr Łukasz Zapała – współautor czytanki oraz Dyrektor Zespołu Szkoły i Przedszkola w Łostówce, pani Janina Flig. W tej podniosłej chwili na scenie obecni byli również: pani profesor Anna Mlekodaj, Wójt Gminy Mszana Dolna pan Mirosław Cichorz, a także przedstawicielki nadzoru pedagogicznego – pani Katarzyna Mitka, II Małopolski Wicekurator Oświaty, oraz pani Małgorzata Lenartowicz, starszy wizytator Delegatury w Nowym Sączu. Ich obecność podkreśliła rangę wydarzenia oraz wagę sukcesów młodych uczestników.
Z radością odnotowujemy osiągnięcia naszych uczniów:• Edyta Mrózek – wyróżnienie w kategorii I–III w części czytelniczej• Milena Węglarz – III miejsce w kategorii IV–VI w części czytelniczej• Anna Plechowicz – wyróżnienie w kategorii VII–VIII w części czytelniczej• Maja Wiewiórka – wyróżnienie w kategorii IV–VI w części plastycznej• Anna Wiewiórka – wyróżnienie w kategorii VII–VIII w części plastycznej
Każde z tych osiągnięć jest nie tylko dowodem talentu, ale także wrażliwości, pracowitości i miłości do kultury regionu, z którego wyrastają.
Gwara, tradycja i pamięć o korzeniach nie są reliktem przeszłości – pozostają żywą opowieścią, którą młode pokolenie potrafi przejąć i twórczo rozwijać. Dopóki są wśród nas młodzi ludzie, którzy chcą ją poznawać, rozumieć i pielęgnować, dopóty będzie ona ważną częścią naszej wspólnej tożsamości.
Marta Wątor
Fot. Marta Wątor, Paulina Malec - Gibadło
